Compiègne en haar trein

Deze historische stad ligt een kleine 100 kilometer ten noorden van Parijs. Sinds 1977 vormt Compiègne het decor voor de start van Parijs-Roubaix. Dit heeft alles te maken met de oprukkende asfaltmachines.
Het werd steeds moeilijker om het traditionele traject te handhaven en geschikte kasseistroken waren alleen nog te vinden ten oosten van Roubaix.
Hierdoor was het noodzakelijk om de start naar het Noorden te verplaatsen.
Een belangrijke stap was al eens gezet door de start naar Chantilly te verplaatsen. Deze overigens eveneens historische stad met het prachtige kasteel van Chantilly ligt 45 kilometer ten noorden van Parijs.
Om toch voldoende kasseien in het parcours te stoppen en binnen de grens van de 270 kilometer te blijven besloot de organisatie nog een keer op te kruipen richting het noorden.

Compiègne kan moeilijk als een flauw compromis worden gezien, want de stad heeft impliciet alles, maar dan ook alles met Parijs-Roubaix te maken.

De stad barst bijna uit haar voegen van de kerken, kastelen, statige panden en musea. Compiègne is een etappeplaats in de pelgrimsroute naar Santiago de Compostella en massa aan historie komt hier samen.
Het Franse koningshuis (van Karel de vijfde tot Lodewijk XV) wist hier haar weg wel te vinden.
Opmerkelijk zijn de banden van Jeanne d'Arc die hier haar laatste campagne starten. Meer oorlog is te vinden in het museum la Figurine Historique met de Slag bij Waterloo in miniatuur soldaatjes.
De absolute link met Parijs-Roubaix vormt natuurlijk het Forêt de Compiègne met het indrukwekkende oorlogsmuseum.

Compiègne was in de Eerste Wereldoorlog het commandocentrum van de Franse troepen en en lag voor de hand dat hier de wapenstilstand werd getekend. Dat gebeurde op 11 november 1918 onder aanvoering van generaal Ferdinand Foch. Later werd Foch benoemd tot maarschalk van het Franse leger.
Het tekenen van de wapenstilstand vond plaats in een treinwagon van Wagon-Lits. Deze wagon heeft deel uitgemaakt van de legendarische Oriënt-Express. De vernedering voor de Duitsers was groot. De wapenstilstand betekende overigens wel het einde van deze oorlog.
Toch was de Franse generaal Foch niet erg optimistisch en hoewel hij vooral een theoreticus was prevelde hij de pijnlijke woorden: "Dit is geen vrede maar een wapenstilstand voor 20 jaar".
Hoewel de Duitsers hun munitie moesten inleveren, kregen ze door het onzorgvuldig afhandelen van deze oorlog eigenlijk genoeg munitie in handen om een volgde oorlog te starten.

Deze kwam er dan ook en toen in 1939 West Europa onder de voet werd gelopen, kwam Hitler hoogste persoonlijk naar Compiègne om de Fransen op 22 juli 1940 te laten capituleren.
Nadat de Fransen de treinwagon een aantal jaren als trofee hadden rondgesjouwd was het nu de beurt aan de Duitsers.
Veel plezier hebben ze er niet van gehad en in 1945 is de houten bovenbouw (op bevel van Hitler?) vernietigd om een volgende vernedering in deze wagon te voorkomen.
Het metalen onderstel heeft de brand overleefd en heeft in Oost Duitsland een aantal jaren dienst gedaan al werktrein.
In Compiègne bevindt zich in het oorlogsmuseum een replica van de treinwagon.

Of veel renners zich realiseren dat ze met hun rit van Van Compiègne naar Roubaix zo'n historisch reis maken laat zich wel raden. Renners zullen vooral bezig zijn of ze niet lek rijden, of de materiaalwagen in de buurt is, of ploegmaten niet vallen en of de regen wacht tot maandag.

Toch heeft Parijs-Roubaix haar naam te danken aan een oorlog die door de Fransen vanuit Compiègne werd gevoerd en waar uiteindelijk ook de wapenstilstand van die oorlog werd getekend.
Enkele maanden na het tekenen van de wapenstilstand in 1918 werden de renners al door de slagvelden gejaagd en dat moet toch een bizarre metafoor zijn geweest voor soldaten die uit hun loopgraaf richting vijand werden gestuurd.

De volgende dag in de kranten werd dan ook voor het eerst de term "De Hel Van Het Noorden" gebruikt. Het slagveld was voor de meeste gewone burgers tot dat moment onzichtbaar gebleven. Maar nu was het gewezen slagveld het decors voor de renners en je hoefde geen groot voorstellingsvermogen te hebben om je te realiseren wat een gruwelijkheden hier hadden plaatsgevonden.

De start van Parijs-Roubaix wordt gehouden bij het kasteel van Compiègne. In het kasteel is een museum met onder andere een uitvoerige collectie oude fietsen.

Foto: Het legendarische rijtuig van Wagon Lits wat uiteindelijk eindigde als werktrein in Oost Duitsland.

Compiègne is een stad die om meer redenen meer dan de moeite waard is om eens te bezoeken.

Paul Maye: 1945

Een opmerkelijk editie want een groot deel van Europa staat nog in brand. De Duitsers hadden een paar maanden eerder via het Ardennenoffensief nog een laatste poging gedaan om de oorlog in hun voordeel te draaien.
Tussen half december 1944 en eind januari 1945 vond er in de Ardennen immers een verbeten en bloedige strijd plaats die we ook wel kennen onder de naam Battle of the Bulge.
Een strijd die het leven kost aan vele, vele jonge mannen. Enorme verliezen aan beide kanten.
Ook wordt er aan beide kanten een enorme hoeveelheid materiaal verwoest.
Materiaal wat opnieuw over lange transportlijnen moet worden aangevoerd en daarmee heeft de Slag om de Ardennen de oorlog aantoonbaar verlengd.

Na deze strijd is Parijs-Roubaix niet meer de enige klassieker met een zwaar oorlogsverleden. Het zal niet ieder opvallen, maar als de renners keren tijdens Luik-Bastenaken-Luik zijn daar genoeg markeringen zichtbaar aan deze gruwelijke strijd.
Toch zal er een paar maanden na de slag om de Ardennen een Luik-Bastenaken-Luik worden gereden evenals dat er in 1945 een Parijs-Roubaix wordt gereden.

In een ander artikel haal ik het ook al een keer aan. Wie nu terug kijkt in de geschiedenis zal dat vreemd of zelfs bizar vinden.
Maar bedenk dat Europa jaren onder het juk van de Nazi's zwaar gebukt was gegaan.
De mensen wilde leuke dingen. De mensen wilde vermaak. De mensen wilde vooral andere dingen dan oorlog.
De sympathieke Fransman Paul Maye zorgde voor dat vermaak. Over deze editie is niet heel veel te vinden anders dan een groep van zeven renners die om de zege moeten sprinten.
De kleine Maye is echt razendsnel en pakt zijn mooiste overwinning.

Maye had al een mooie erelijst met maar liefst vier nationale titels, waarvan één bij de amateurs en militairen en twee (1938 en 1943) bij de beroepsrenners.
Naast zijn overwinning in 1945 van Parijs-Roubaix wist Maye driemaal Parijs-Tours te winnen en is daarmee een van de vier recordhouders. De andere drie zijn Zabel, Danneels, en Reybrouck.

In zijn eerste jaar als prof won Maye twee etappes in de Tour en natuurlijk dacht de Franse pers de komende jaren een mooie rittenkaper te hebben.
Maye was echter niet graag van huis en het is bij die twee etappes gebleven. Maye nam zesmaal deel aan de Tour maar wist slechts één maal Parijs te halen.

Maye is een van de renners waarbij hun sportcarrière door het gruwelijke oorlogsgeweld werd onderbroken. Juist daarom is zijn erelijst er een om heel trots op te zijn.

Na 14 jaar als prof te hebben rondgereden hing Maye z'n fiets aan de wilgen. Toch bleef zijn hart de wielersport volgen. Zo heeft hij een tijd in een fietsenwinkel gewerkt en is hij geruime tijd ploegleider geweest.
Daarnaast heeft Maye een slijter gehad en is hij vertegenwoordiger geweest van speelautomaten die begin jaren 50 enorm in opkomst kwamen.
Een veelzijdig baasje en dat kwam nog extra tot uitdrukking door zijn optredens als zanger. Soms in een duet met een zangeres en soms solo. Het bezorgde hem de titel "La Plus Belle Voix Du Peloton".
Ook qua dames wist Maye wat hij wilde en trouwde kort voor de oorlog met een prachtig model en samen kregen ze een dochter.

Een kleurrijk persoon in een zwarte periode.

Podium 1945
1. Paul Maye
2. Lucien Teisseire
4. Kléber Piot

Foto: Paul Maye tijdens de Tour de France

De Oorlogsjaren: 1940-1942

Hoewel er tot mei van 1945 in een groot deel van Europa een gruwelijke oorlog werd gevoerd werd zowel in 1943 (Marcel Kint), 1944 (Maurice Desimpelaere) en 1945 (Paul Maye) een Parijs-Roubaix verreden.
Het waren echter wel vooral Vlaamse en Noord Franse coureurs die aan deze edities hebben deelgenomen.
Zowel in 43, 44 en 45 werd de volledige top tien door Belgische en Franse renners ingenomen.
In mijn ogen vanuit sportief oogpunt edities die minder zwaar tellen. Als je echter kijkt hoe Europa overhoop lag is bewondering voor de kerels die toch gingen koersen op z'n plaats.
Slecht materiaal, slechte voeding en over serieuze verzorging moeten we het maar helemaal niet hebben.

In de eerste jaren van de Tweede Wereldoorlog is er echter geen Parijs-Roubaix gereden. Dit had alles te maken met de complexe bestuurlijke structuur van Frankrijk in die jaren.

Parijs-Roubaix was in de jaren voor de oorlog meermaals verreden onder de naam "Trophee Duralumin. Onder deze naam zijn in de eerste oorlogsjaren drie keer een alternatieve koers gehouden.

Podium 1940 Le Mans-Parijs
1 Joseph Soffietti
2 Marcel Van de Velde
3 Jules Rossi

Podium 1941 Parijs-Reims
1 Jules Rossi
2 Louis Thiétard
3 Raymond Louviot

Podium 1942 Parijs-Reims
1 Emile Idée
2 Amédée Rolland
3 Raymond Louviot

Rossi was Italiaan maar bracht een zeer groot deel van z'n leven door in Frankrijk.
Giulio werd dan ook al snel Jules en Rossi hield van het Franse leven. Hij hield ook van de koers maar vooral als ze niet langer dan een dag duurde.
In de grote rondes heeft hij ook geen enkele rol van betekenis gespeeld.
Rossi is de enige coureur die zowel een echte Parijs-Roubaix als een vervangende koers heeft weten te winnen.
Naast Parijs-Roubaix en Parijs-Reims wist Rossi ook Parijs-Tours te winnen. Rossi - die in Parijs woonde - was blijbaar vooral gemotiveerd als hij voor de deur kon starten.

Soffietti winnaar van de eerste vervangende Parijs-Roubaix heeft een wat minder indrukwekkende erelijst. Hij heeft echter wel met Rossi gemeen dat hij een onwaarschijnlijk groot aantal jaren coureur is geweest en hun beide carrières bizar gelijk op zijn gegaan:
Joseph Soffietti 1934-1950
Jules Rossi 1935-1950

Ook de winnaar van de derde vervangende Parijs-Roubaix heeft een best aantal jaren als prof op de fiets gezeten.
Emile Idée fietste tussen 1938 en 1951 een aantal aardige ereplaatsen bij elkaar.

Het is boeiend om je te verdiepen hoe sporters tijdens oorlogsjaren toch proberen hun weg te vinden. In het geval van wielersport letterlijk en figuurlijk.
Het zal bij menigeen een dubbel gevoel geven. Ten tijden van oorlog hoor je je land te verdedigen hoor ik de moraalridders al roepen.
Maar wellicht zorgt het houden van sportevents juist wel voor een hoge motivatie onder de bevolking, die niet alleen met fysieke maar ook met mentale uitputting te maken heeft.

Met het tijdsbeeld van nu is het ook ongepast om er over te oordelen. Het blijft echter een fascinerende gedachten dat in de laatste jaren van de oorlog gewoon een Parijs-Roubaix is gereden en in de eerste drie oorlogsjaren een vervangende koers.

Laten we hopen dat het nooit meer nodig zal zijn.......

Foto: Op oorlogsgraven proberen mensen nog dagelijks hun afkeer en verdriet kenbaar te maken.

Marcel Kint: 1943

Ik blijf het een bizarre constatering vinden dat zowel en 1943, 1944 en 1945 een editie van Parijs-Roubaix is verreden. De nadruk van de oorlogshandelingen lagen dan wel op het bombarderen van de Duitse oorlogsindustrie maar het blijft een opvallend gebeuren.
Juist een koers die haar naam te danken had aan de Eerste Wereldoorlog botweg gewoon houden tijdens een volgende oorlog.

In de eerste drie oorlogsjaren was het niet mogelijk om Parijs-Roubaix te houden omdat de Duitsers toen zeer formeel met de verschillende zones omgingen.
In het voorjaar van 1943 was dat argument een stuk minder valide en na wat geharrewar (kan je een boek over schrijven) wie nu de koers ging organiseren was het begin 1943 dan zover.

Een serieus peloton wat vooral uit Fransen bestond, maar ook een forse afvaardiging uit Belgie en die ging van zich laten horen. Het is direct vanuit het vertrek een geanimeerde koers en de ontsnappingen volgen elkaar snel op. Hoewel op het hele startveld de Fransen dik in de meerderheid zijn domineren de Vlamingen de koers. Het slechte weer deerde de renners niet en ondanks de regen reden ze een nieuwe record.
Ontsnapping op ontsnapping volgt en met zeven gaat het uiteindelijk naar de nieuwe en huidige finishlocatie op het velodroom.
Marcel Kint was in 1938 wereldkampioen geworden en strikt genomen de regerende kampioen.
Op het velodroom gaf Kint z'n tegenstanders geen enkele kans en liet zien dat z'n wereldtitel geen toeval was geweest.
Eerder had Kint al Parijs-Brussel gewonnen en later won hij nog drie keer de Waalse Pijl en Gent-Wevelgem.

Met een gemiddelde van net geen 42 kilometer per uur was deze overwinning in Parijs-Roubaix toch zijn mooiste bloementuil. Bloemen die echter niet mee naar huis gingen want - en dat was in die jaren heel gewoon - Kint ging na de koers op de fiets naar huis.
Nu is Zwevegem waar Kint woonde voor een getrainde wielertoerist een uurtje fietsen vanaf Roubaix, maar het laat zo mooi zien hoe wielersport in die jaren in elkaar stak.
Met de trein de dag ervoor naar de koers, koers rijden en op de fiets dat "stukje" naar huis. Om thuis aan te schuiven voor een stoere hutsepot. Deze zal in die oorlogsjaren overigens eerder wat karig zijn geweest.

Deze editie van 1943 behoort nog steeds tot de snelste 20 edities! Kint kreeg de prachtige bijnaam de Zwarte Arend en als z'n carrière niet door een gruwelijke oorlog was onderbroken had z'n palmares er beslist een heel stuk indrukwekkender uitgezien.

Podium 1943
1. Marcel Kint
2. Jules Lowie
3. Louis Thietard

Foto (marcelkint.be) De naam Marcel Kint wordt nog steeds in eren gehouden en kleinzoon 

Marniek heeft in het authentieke ouderlijk huis een speciaal shop voor prachtige stalen fietsen.

In de eerste drie oorlogsjaren is er een alternatieve koers gereden. Zie: oorlogsjaren 40-42